Wprowadzenie
Raportowanie ESG 2026 to ważny temat dla dużych przedsiębiorstw, spółek giełdowych i firm B2B. Obowiązki wynikają z dyrektywy CSRD Unii Europejskiej, mającej na celu zwiększenie przejrzystości danych o wpływie firm na środowisko, społeczeństwo i ład korporacyjny. Raport ESG opiera się na danych i mierzalnych wskaźnikach, obejmując m.in. emisje, zużycie energii, zatrudnienie i zarządzanie ryzykiem. Rok 2026 przynosi przesunięcia w harmonogramie wdrażania obowiązków, dając firmom więcej czasu na przygotowanie systemów i procedur.
Czym jest raportowanie ESG?
Raportowanie ESG polega na ujawnianiu informacji dotyczących zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstwa. Obejmuje ono trzy podstawowe kategorie: środowisko, kwestie społeczne oraz ład korporacyjny.
Znaczenie mają m.in.:
- dane środowiskowe, np. emisje, zużycie energii, paliw i wody,
- kwestie społeczne, np. zatrudnienie, warunki pracy, bezpieczeństwo pracowników i relacje z dostawcami,
- zasady zarządzania, np. struktura organów, compliance, przeciwdziałanie korupcji, zarządzanie ryzykiem i cyberbezpieczeństwo,
- wpływ działalności gospodarczej na otoczenie,
- zgodność z obowiązującymi standardami i wymogami prawnymi.
Obowiązek raportowania ESG ma na celu ułatwienie oceny, w jaki sposób przedsiębiorstwa zarządzają wpływem na środowisko i społeczeństwo oraz jak przygotowują się na ryzyka związane ze zrównoważonym rozwojem.
Dyrektywa CSRD i zmiana ustawy o rachunkowości
Podstawą nowych wymogów jest dyrektywa CSRD, czyli Corporate Sustainability Reporting Directive. Regulacje te zostały wprowadzone w Unii Europejskiej, a ich wdrożenie w Polsce wiąże się m.in. ze zmianą ustawy o rachunkowości. Oznacza to, że raportowanie w zakresie zrównoważonego rozwoju staje się elementem formalnej sprawozdawczości przedsiębiorstw, a nie wyłącznie dobrowolną praktyką.
W ramach nowych obowiązków raportowych przedsiębiorstwa powinny ujawniać informacje dotyczące m.in.:
- wpływu działalności na środowisko,
- ryzyk i szans związanych ze zrównoważonym rozwojem,
- polityk społecznych i pracowniczych,
- zasad ładu korporacyjnego,
- relacji z dostawcami i łańcuchem wartości,
- strategii oraz modelu biznesowego,
- zgodności z wymogami raportowania.
Dla części podmiotów raport ESG będzie stanowił element sprawozdania z działalności i będzie podlegał zewnętrznej weryfikacji. Dlatego dane ESG powinny być przygotowywane z podobną starannością jak dane finansowe.
Harmonogram raportowania ESG po zmianach
| Grupa podmiotów | Pierwotny termin raportowania | Termin po przesunięciu | Rok objęty raportem |
| Największe jednostki zainteresowania publicznego | 2025 r. | Bez zasadniczego przesunięcia pierwszego raportu | 2024 r. |
| Pozostałe duże podmioty | 2026 r. | 2028 r. | 2027 r. |
| Notowane małe i średnie przedsiębiorstwa | 2027 r. | 2029 r. | 2028 r. |
Rok 2026 dla wielu firm nie będzie jeszcze czasem publikowania pełnego raportu, ale powinien być okresem przygotowania danych, procedur i systemów. Odroczenie obowiązków raportowych nie zmienia faktu, że w kolejnych latach nowe wymogi będą miały coraz większe znaczenie dla pozycji rynkowej przedsiębiorstw.
Kogo dotyczy obowiązek raportowania ESG?
Obowiązek raportowania ESG obejmuje przede wszystkim największe podmioty, duże firmy oraz określone spółki notowane na giełdzie papierów wartościowych. W kolejnych latach zakres zobowiązanych do raportowania może obejmować coraz szerszą grupę jednostek, choć jednocześnie planowane uproszczenia mają ograniczyć nadmierne obciążenia dla mniejszych firm.
Przy ocenie obowiązku raportowania ESG znaczenie mogą mieć m.in. liczba pracowników, suma bilansowa, przychody netto, status jednostki zainteresowania publicznego, notowanie na giełdzie papierów wartościowych, przynależność do grupy kapitałowej, obowiązki jednostki dominującej oraz status spółki w łańcuchu dostaw większych podmiotów.
Nie każda firma będzie więc zobowiązana do przygotowania pełnego raportu ESG w tym samym terminie. Konieczność raportowania zależy od spełnienia określonych kryteriów oraz od tego, do której grupy podmiotów należy dana jednostka.
Zwolnienia i uproszczenia dla części firm
Zmiany w regulacjach ESG mają na celu ograniczenie obowiązków dla mniejszych podmiotów oraz tych firm, które nie spełniają nowych progów. W praktyce część przedsiębiorstw może skorzystać ze zwolnienia lub przesunięcia obowiązku raportowania.
Szczególne znaczenie mają kryteria dotyczące:
- zatrudnienia,
- przychodów,
- sumy bilansowej,
- statusu jednostki w grupie kapitałowej,
- charakteru działalności,
- obecności na rynku regulowanym.
Dalsze zmiany w zakresie ESG mogą prowadzić do uproszczenia raportowania dla małych i średnich firm, a jednocześnie do skoncentrowania obowiązku na największych podmiotach. Nie oznacza to jednak, że średnie przedsiębiorstwa i mniejsze podmioty mogą całkowicie pominąć temat ESG. Presja rynkowa może pojawić się niezależnie od formalnego obowiązku raportowania.
Jakie dane ESG warto zacząć zbierać?
Przygotowanie do raportowania ESG powinno rozpocząć się od ustalenia, jakie dane firma już posiada, a których informacji brakuje. W wielu przedsiębiorstwach największym wyzwaniem nie jest samo opracowanie raportu, ale brak uporządkowanych danych historycznych.
W pierwszej kolejności warto gromadzić dane dotyczące:
- zużycia energii elektrycznej i cieplnej,
- zużycia paliw,
- emisji gazów cieplarnianych,
- odpadów i sposobu ich zagospodarowania,
- zużycia wody,
- struktury zatrudnienia,
- rotacji pracowników,
- wypadków przy pracy,
- szkoleń i rozwoju pracowników,
- polityk społecznych,
- dostawców i kryteriów ich wyboru,
- zasad compliance,
- cyberbezpieczeństwa,
- odpowiedzialności członków organów za nadzór nad ryzykami ESG.
Dane powinny być zbierane w sposób systematyczny, możliwy do zweryfikowania i zgodny z przyjętą metodologią. Ma to kluczowe znaczenie, jeżeli raport ESG będzie później podlegał ocenie audytora lub biegłego rewidenta.
Podsumowanie
Raportowanie ESG w 2026 roku należy rozpatrywać w kontekście zmian regulacyjnych i rynkowych, zwłaszcza dyrektywy CSRD oraz nowelizacji ustawy o rachunkowości. Dla wielu firm oznacza to przesunięcie obowiązku raportowania, co daje im więcej czasu na przygotowanie odpowiednich systemów i procedur. Mimo tego ESG pozostaje istotne, ponieważ banki, instytucje finansowe i kontrahenci mogą nadal wymagać danych ESG, niezależnie od formalnych wymogów. Firmy powinny wykorzystać ten okres na uporządkowanie danych, wdrożenie procedur i wyznaczenie osób odpowiedzialnych, co pozwoli im ograniczyć ryzyko i wzmocnić pozycję na rynku.
